Một số kinh nghiệm soạn giảng
đạt hiệu quả trong giảng dạy

I.Lý do chọn đề tài:
Lập kế họach bài học hay còn gọi là sọan giáo án, soạn bài lên lớp là công việc bắt buộc cho tất cả giáo viên trước khi lên lớp phải thực hiện. Sọan bài lên lớp chuẩn bị cho việc dạy và học của thầy và trò trong một đơn vị thời gian theo PPCT nhằm thực hiện mục tiêu đào tạo. Lập kế họach bài học tuy là công việc bắt buộc phải thực hiện đối với mỗi giáo viên trước khi lên lớp, nhưng cho đến nay công việc này thường được giáo viên hiểu rất khác nhau. Có giáo viên cho rằng lập kế hoạch bài học phải nhất thiết theo một mẫu cố định, có giáo viên khác cho rằng đó chẳng qua chỉ là sự tóm tắt nội dung SGK, thậm chí chép lại SGK cũng được. Một số giáo viên khác lại phôtô hoặc chép lại bài soạn đã có sẵn để lên lớp. Trong khi đó phương pháp dạy học tích cực đã và đang được nhiều giáo viên áp dụng đòi hỏi phải có sự đổi mới cách lập kế họach bài học theo hướng chỉ ra một hệ thống các hoạt động của giáo viên và học sinh nhằm giúp học sinh tự tìm kiếm, khám phá, giải quyết vấn đề đi đến mục tiêu bài học. Gần đây, có giáo viên cho rằng việc sọan giáo án là hình thức, là một việc làm vô bổ, tốn nhiều thời gian, có người yêu cầu bỏ công đọan này giảm công đọan kia trong giáo án; thậm chí có ý kiến cho rằng nên bỏ hẳn việc soạn giáo án. Để hiểu sâu và đúng vấn đề với tinh thần "Đổi mới giáo dục" để bàn về "Đổi mới phương pháp soạn giáo án", mong rằng qua bài viết này, với ý kiến đóng góp xây dựng của quý thầy cô sẽ góp nhặt những kinh nghiệm quý báu, xây dựng thống nhất "chuẩn" giáo án chung cho nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục cho địa phương nhà.
II- Thực trạng vấn đề: Trong công tác giảng dạy, người giáo viên phải tốn nhiều công sức, tâm huyết để truyền thụ kiến thức đến người học. Để thực hiện tốt điều này mỗi giáo viên phải thiết kế cho mình một đề án (gọi là giáo án) thật cụ thể, thật khoa học trước khi lên lớp. Đây là công việc khá nặng nhọc, tốn nhiều thời gian. Thực tế, để giảng dạy thành công một tiết lên lớp với thời lượng là 45 phút thì giáo viên phải bỏ ra ít nhất là 120 phút để nghiên cứu và soạn bài giảng. Tuy nhiên không phải tiết dạy nào cũng thành công theo ý muốn mà nó có nhiều nguyên nhân: - Chủ quan: Giáo viên phần lớn chưa nghiên cứu kỹ nội dung bài dạy. Còn hiện tượng dựa vào sách tham khảo (thiết kế bài giảng), lệ thuộc SGV. Kiến thức bản thân chưa sâu nên phần đông giáo viên chỉ sọan bài qua loa, hình thức tóm tắt nội dung SGK. Năng lực sư phạm hạn chế, chưa nắm bắt - hiểu rõ đối tượng người học; còn quan điểm giáo dục theo kiểu đồng nhất, "đánh đổng" người học. Chưa xác định được yêu cầu người học; chỉ thực hiện cho hết bài hết giờ. Chưa nắm vững phương pháp đặc trưng của từng môn. Chưa thật chú ý mục tiêu đề ra trong mỗi chương, mỗi bài; mục đích giáo dục của từng môn, từng tiết học. Thực tế cho thấy có nhiều giáo viên nếu không có SGV, sách tham khảo thì không soạn được giáo án hoặc nếu có sọan được thì cũng tóm tắt nội dung SGK. Công việc này học sinh phần lớn tự làm được. Giáo viên ngoài việc tham gia công tác giảng dạy, còn phải lo gánh vác việc gia đình với muôn vàn khó khăn trong thời buổi kinh tế thị trường; một số giáo viên lương tâm nghề nghiệp chưa cao. - Khách quan: Đối tượng người học hiện nay rất phức tạp, mất căn bản từ các lớp dưới, bị ảnh hưởng nhiều bởi các tệ nạn xã hội. Địa bàn các vùng nông thôn sâu, người dân chưa thấy được tầm quan trọng việc học tập của con em. Hoàn cảnh kinh tế ảnh hưởng khá lớn đối với việc học tập của học sinh. Điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho cho dạy và học chưa được đâu tư đúng mức, hợp lý. Học sinh chưa xác định đúng đắn thái độ, động cơ học tập. Học sinh chưa được hướng dẫn cách học. Vai trò của người thầy đôi khi chưa được quan tâm xem trọng. Các bậc cha mẹ thường giao trách nhiệm gần như hoàn toàn về giáo dục học sinh cho giáo viên.
III- Giải quyết vấn đề: Thực hiện nghị quyết 40/QH10 của Quốc hội, Chỉ thị số 14/2001/CT-TTg của thủ tướng chính phủ về Đổi