Đề tài
HƯỚNG DẪN HỌC SINH
KHAI THÁC KÊNH HÌNH TRONG SÁCH GIÁO KHOA ĐỊA LÝ LỚP 7. NHẰM PHÁT HUY TÍNH “TÍCH CỰC – TỰ GIÁC - TƯ DUY - SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH”

A. ĐẶT VẤN ĐỀ:
I. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI:
Năm học 2009-2010 là năm học thứ 8 thực hiện chương trình thay sách giáo khoa mới đại trà trên toàn quốc. Không chỉ thay đổi SGK mà còn thay đổi cả cách dạy của thầy và cách học của trò. Để đáp ứng được yêu cầu của giáo dục trong thời đại mới. Trong sách giáo khoa Địa lý không trình bày đầy đủ mọi kiến thức cho học sinh, mà một phần các kiến thức của bài học được chuyển vào các bản đồ, lược đồ, biểu đồ, bảng số liệu thống kê tranh ảnh… Chính vì thế trong sách giáo khoa Địa lý lớp 7 đã đưa vào một số lượng kênh hình khá nhiều (224 hình) với mục đích là để rèn luyện kỹ năng tư duy của học sinh.
Xuất phát trên quan điểm dạy học hướng vào người học hay nói cách khác, theo hướng dạy học lấy học sinh làm trung tâm. Theo hướng dạy học này, người giáo viên đóng vai trò là người tổ chức hướng dẫn, còn học sinh phải tự lực tìm tòi kiến thức trong quá trình học tập.
Vì thế vấn đề vận dụng các phương pháp để hướng dẫn học sinh khai thác triệt để hệ thống kênh hình trong bài học là không thể thiếu được đối với giáo viên giảng dạy Địa lý nói chung và giáo viên giảng dạy địa lý ở bậc THCS nói riêng. Dựa trên quan điểm nhận thức như Lê Nin nói: “ Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn”.

II. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI:
- Nhằm phát huy tính tích cực , tự giác, độc lập tư duy của học sinh thì người giáo viên phải nhận thức rằng, thay đổi phương pháp dạy học là thay đổi bằng cách tổ chức chỉ đạo hoạt động nhận thức của học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên thông qua hệ thống kênh hình như: bản đồ, biểu đồ, lược đồ, tranh ảnh… Để giúp học sinh tự tìm ra kiến thức địa lý.
- Trong quá trình dạy học, thầy phải suy nghĩ để lựa chọn các hình thức tổ chức, hướng dẫn học sinh theo nội dung thích hợp của từng bài. Phải đầu tư vào bài soạn và chuẩn bị mọi tình huống trong soạn giáo án một cách khoa học nhằm đảm nhận phần việc cao hơn trong quá trình truyền thụ kiến thức để đáp ứng với mục tiêu giáo dục hiện nay: “Lấy học sinh là trung tâm”.
- Trong quá trình học tập, học sinh phải nỗ lực tìm tòi kiến thức mới theo sự hướng dẫn của giáo viên thông qua hệ thống kênh hình của sách giáo khoa.
- Quá trình tiếp thu kiến thức của học sinh, thì quá trình Tư duy là chủ yếu, là mấu chốt nhất. Nếu không phát huy được năng lực tư duy của học sinh có nghĩa là chưa hoàn thành nhiệm vụ dạy học.
B. NỘI DUNG ĐỀ TÀI:
I. ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH:
1. Thuận lợi:
- Đa số các em có nhận thức đúng đắn về bộ môn, có nhiều hứng thú, say mê học tập.
Nhiều em tiếp thu bài tốt và có khả năng tư duy cao.
- Được sự quan tâm giúp đỡ của Ban Giám hiệu và các anh em trong tổ chuyên môn (tổ Sử Địa). Thường xuyên dự giờ, góp ý và rút ra kinh nghiệm.
2. Khó khăn:
- Vẫn còn một số học sinh thường xem nhẹ bộ môn cho đây là một môn phụ.
- Nhiều học sinh vẫn còn thói quen học thuộc lòng và thụ động trong tiếp thu kiến thức nên khi tiếp cận với chương trình mới cách học mới đang còn gặp khó khăn. Đã ảnh hưởng đến quá trình giảng dạy của giáo viên.
- Một số học sinh óc tưởng tượng tư duy còn hạn chế nên quá trình khai thác kênh hình để tìm ra kiến thức địa lý chưa đạt hiệu quả cao.
II. NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI:
* Mô hình khái quát về phương pháp hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức qua kênh hình sách giáo khoa địa lý lớp 7 (tập 1)

H



- Để tổ chức hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức địa lý qua bản đồ, biểu đồ, ảnh địa lý có hiệu quả, người giáo viên phải có nghệ thuật sư phạm, phải nghiên cứu kỹ các thiết bị có liên quan đến nội dung 1 tiết học, bài học. Để khơi dậy sự tò mò, lòng say mê và hứng thú của các em.
- Dành thời gian cho học sinh làm việc với các thiết bị (Tức là trực tiếp làm việc với bản đồ, lược đồ, biểu đồ, tranh ảnh, số liệu thống kê) trong sách giáo khoa có